مراقبت و درمان سنّتی - 1

روشهای سنّتی درمان تب

 

نویسنده : فاطمه  عبّاسی

                                          
در گذشتۀ نه چندان دور،که علم این چنین پیشرفت نکرده بود، بشر درمان تمام بیماریها را از طبیعت به دست می آورد و بدون عوارض جانبی ، بیماری های خود را درمان می نمود ، درست است که امروزه  برای هر دردی، درمانی کشف شده ؛ امّا بیشتر روشهای جدید پزشکی در درمان ، با عوارضی خاصّی  همراه می باشد. لذا بشر برای نجات از این عوارض ناگزیر بایستی  به دامن طبیعت پناه برده و تا آنجا که امکان پذیر است بیماریهای خود رابا روشهای طبیعی، درمان کند . خوشبختانه جوامع بشری امروزه رویکرد گسترده ای در این زمینه داشته و  دارند وحتّی بسیاری از متخصّصان این عرصه، به اولویّت درمانهای سنّتی در کنار پزشکی روز ،اعتقاد داشته و به آن توصیّه نموده اند در این شاخه از سایت ، به تناسب مجالی که در اختیارمان نهاده شده ، تلاش خواهیم کرد تا انواع روشهای درمان سنّتی در موضوعات مختلف ، مطالب معتبری را به مخاطبان عرضه کنیم.

تعریف تب

تب، از علائم بیماری بوده و حالتی است که در آن ، دمای بدن جانوران خون‌گرم ،از مقدار طبیعی آن بیش‌تر شده و نقطه ثبت دمایی در مغز جابجا می‌شود. تب ، نشانهٔ مبارزهٔ بدن، در برابر عوامل بیماری‌زا است و گاهی نیز، پاسخ دمایی دستگاه ایمنی بدن، نسبت به عفونتهای داخلی تلقی می‌شود. در انسان که میانگین دمای طبیعی بدن ‎37است، دمای برابر یا بیش‌تر از ‎۳۸درجه در حالت استراحت، تب به‌ شمار می‌آید. و تَبِ بیش از ‎۴۰درجه تهدید بزرگی برای جان انسان، محسوب می‌شود. چه عواملی باعث ایجاد تب می شود ؟
تب، نتیجۀ پاسخ دمایی در برابر عفونت‌ها و برخی از بیماری‌ها و نیز برخی عوامل دیگر است که عبارتند از:
1.    بیماری‌های عفونی چون: آنفلوانزا، سرماخوردگی، ایدز، مالاریا، گاستروآنتریت (التهاب ویروسی معده و روده‌ها) و مونوکلئوز عفونی.
2.    التهاب‌های پوستی چون کورک، آکنه و آبسه.
3.    بیماری‌های نقص ایمنی چون: سارکوئیدوز و لوپوس منتشر.
4.    تخریب بافت‌ها، همچون: همولیز (تخریب گلبول‌های قرمز)، انفارکتوس (مرگ ناگهانی همه یا بخشی از سلول‌های یک بافت به علت      کمبود اکسیژن)، سندرم له‌شدگی، رابدومیولیز و خونریزی مغزی.
5.    تب‌های حاصل از مصرف داروهایی چون: لاموتریژین، پروژسترون و نیز شیمی‌درمانی.
6.     تب‌های حاصل از مصرف برخی داروها به عنوان اثر جانبی دارو همچون: آنتی‌بیوتیک.
7.     و تب‌های حاصل از قطع برخی داروها چون: هروئین و فنتانیل.
8.    سرطان‌ها، به‌خصوص: سرطان خون، سرطان لنف و سرطان کلیه.
9.    برخی اختلالات متابولیسم چون: نقرس و پورفیری.

آیا تب فوایدی هم دارد؟                                                                                                                                    
 این که تب برای بدن مفید است یا مضر، سؤالی است که به دیدگاه پزشکان و کارشناسان بستگی دارد. در هر حال، از لحاظ علمی، تب پاسخی ایمنی است که به بدن کمک می‌کند تا دربرابر عوامل بیماری‌زا مقابله کند، و از این نظر مفید است.
امّا  تب، مانع از رشد و حتّی موجب مرگ برخی از عوامل بیماری‌زا می‌شود.
به علاوه، بالا رفتن دمای بدن، موجب تکثیر گلبول‌های سفید و افزایش بازده آن‌ها در مقابل میکروبها می‌شود.
بطور کلّی تحقیقات نشان می‌دهند که: تب آثار مؤثّری بر بهبودی نیز دارد که موارد آن عبارتند از:

                                                                                                                            
1.    افزایش تحرک گلبول‌های سفید.
2.    تقویت فاگوسیتوز در گلبول‌های سفید.
3.    کاهش اثر آندوتوکسین موجود در غشای سلولی باکتریها.
4.    تکثیر لنفوسیت‌های تی.
5.    تقویت عملکرد اینترفرون .
6.    افزایش میزان تولید پادتن.
7.    پیش از آن که آنتی‌بیوتیکها ابداع شده و به بازار بیایند، برای درمان سیفیلیس عصبی، به طور عمدی و مصنوعی، در بیمار تب ایجاد می کردند که این عمل نتیجه‌بخش هم بود. هشتاد وهشت روش سنّتی در درمان تب
1.     آب پرتقال.
2.    ربّ  انار شيرين و ترش.
3.    از آنجايي كه انار يا آب آن، در رفع تشنگي مفيد است، استفاده از آن براي بيماران تب دار بسيار توصيه شده است.
4.     برگ هاي خشك درخت آلو.
5.     آناناس.
6.    انبه .
7.     جوشاندۀ  پوست درخت هلو و شير نارگيل.
8.    شربت ليموترش، تب بر بوده و ضد عطش است.
9.    آب ليمو را جوشانده، با برگ هاي كلم، شلغم و كرفس مخلوط كرده و بخوريد.
10.     ليموترش را كاملاً رسيده مصرف كنيد و ترجيحاً از مصرف ليموترش نارس پرهيز كنيد. زيرا نارس آن براي تب زيان آور است.
11.     تخم يا دانه ليموترش، اثر ضد تب دارد. بدين ترتيب كه ابتدا بايد پوست سفيدي را كه در سطح خارجي تخم است جدا كنيد، سپس بر حسب سن و وزن بيمار، به مقدار ۵/۳ تا ۷ گرم از مغز تخم (دانه) ليمو را با مقداري آب گرم تناول كنيد.
12.     آب ليموترش تازه همراه با نصف ليوان آب و كمي عسل.
13.    ۳۰ گرم دم گيلاس تازه يا خشك را در مقداري آب به مدت ۵ دقيقه بجوشانيد، سپس اين جوشانده را تا داغ است روي ۲۵۰ گرم گيلاس يا برش هاي سيب درختي بريزيد تا ۲۰ دقيقه دم بكشد، بعد از صافي بگذرانيد و در طول روز آن را كم كم بنوشيد.
14.     ۲۰ تا ۳۰ گرم دم گيلاس و هستۀ گيلاس را با هم در يك ليتر آب سرد بريزيد و ۵ دقيقه بجوشانيد و مدت ۱۵ دقيقه دم كنيد؛ و پس از صاف و شيرين كردن به ميل ،خود هر روز بنوشيد.
15.     از پوست هاي لطيف شاخه هاي درخت گيلاس، بيست و پنج تا سي گرم را در يك ليتر آب بجوشانيد. اين جوشانده را بايد در فاصله حملۀ تب مزمن، مصرف نماييد.
16.     گلابي .
17.    گل هاي گريپ فروت دم كنيد و هنگام تب بنوشيد.
18.     آب گريپ فروت، ضدّ سرماخوردگي است و تب را پايين مي آورد.
19.     خیار ونوشيدن آب خيار.
20.     آب ليمو شيرين.
21.     مصرف جوشانده چهل تا هشتاد گرم برگ درخت شاتوت در يك ليتر آب براي درمان تب هاي متناوب مفيد است. بايد اين دم كرده را به اندازه دو ليوان بزرگ در آغاز شروع تب مصرف كرد.
22.    جوشانده سيب، تب را تسكين مي دهد. براي اين منظور بايد يك كيلو سيب را با پوست تكه تكه كرده و در يك ليتر آب بپزيد. سپس آن را با فشار از پارچه نازكي عبور داده، حدود ۱۰ حبه قند به آن اضافه كنيد و دوباره آن را روي حرارت ملايم بگذاريد تا قوام بيايد. روزي سه تا چهار فنجان از اين جوشانده ميل نماييد.
23.     به اطفالي كه مبتلا به تب هستند، دو روز متوالي سيب بخورانيد و سپس در دو روز بعد ميوه هاي ديگر.
24.    براي قطع شدن تب، ۳۰ گرم پوست خشك شده نارنج را در يك ليتر آب جوش ريخته، پنج دقيقه بجوشانيد، بعد آن را از روي آتش برداشته و ۲۰ دقييقه بگذاريد دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و با عسل يا شكر شيرين كرده و قبل از هر وعده غذايي يك فنجان از آن بنوشيد.
25.    ريشه درخت موز.
26.    جوشانده ۶۰ گرم پوست درخت زغال اخته در يك ليتر آب اثر تب بر دارد. براي اين منظور لازم است بيمار صبح، ظهر و شب، يك تا دو استكان از اين جوشانده را با كمي قند ميل نمايد.
27.     جوشانده برگ يا پوست درخت زيتون. براي اين منظور بايد ۱۵ تا ۶۰ گرم برگ يا پوست ساقه هاي جوان زيتون را در يك ليتر آب سرد بريزيد و ۱۲ دقيقه بجوشانيد و وقتي پس از ۱۵ دقيقه دم كشيد، آن را صاف كرده و با عسل يا شكر شيرين كرده و هر شبانه روز ۳ تا ۴ فنجان از آن را بنوشيد.
28.     خوردن  زيتون تلخ.
29.    آب ميوه هندوانه یا آن ، به تنهايي يا با شيرخشت.
30.    زردآلو .
31.      پوست درخت زالزالك.
32.     خوردن تمشک،شربت یا سرکۀ آن ، هر سه برای مبتلایان تب های صفراوی.
33.    آبغوره.
34.     انگور وکشمش .
35.     ضماد برگ هاي شليل .
36.    خوردن ميوه بالنگ یا تخم آن .
37.     تمر هندي.
38.    در آلمان از برگ هاي انگور فرنگي به عنوان مدر، خنك كننده و پاك كننده چرك ها استفاده مي شود.
39.     شربت انگور فرنگي.
40.    خوردن ميوه انگور فرنگي براي درمان بسياري از بيماري ها به خصوص بيماري هاي تب آور مفيد است.
41.    ۱۰۰ گرم باميه را بيست دقيقه در آب بجوشانيد و بعد از صاف كردن شيرين نموده و بنوشيد.
42.     از آب خيسانده ساقه بوتۀ باميه، در درمان تب هاي كهنه و مزمن استفاده مي شود. البته مشروط بر اينكه چند روز متوالي از آن بياشاميد.
43.     برگ اسفناج.
44.    در قديم رومي ها و يونانيان از چغندر قرمز براي تسكين تب استفاده مي كردند.
45.    كرفس.
46.    از شيره برگ هاي كرفس در درمان تب هاي مالاريايي، هر روز سه بار و هر بار ۲۰۰ گرم مصرف مي شود.
47.    آب هویج به ویژه اگر در آب هويج، آب ليمو و آب پياز ريخته و كمي هم عسل اضافه كنيم، مدر خوبي خواهد شد و در پايين آوردن تب نيز بسيار موثر است.
48.     تخم كاهو.
49.     انواع كدو، وتخم آن. چنانچه كدو حلوايي را كوبيده و در شير يا آب بپزند، چون خيلي خنك است براي رفع عطش ناسي از تب بسيار مفيد است مخصوصا  طبيعت كدو حلوايي پخته سرد است. اثر ملين و مدر داشته و در خنك كردن بدن بسيار موثر است.و اگر يك كدو حلوايي را از وسط دو نیم كرده و قسمت تحتاني آن را، مثل كلاه روي سر اشخاص تب دار بگذاريد، التهاب را كم مي كند. روغن تخم كدو حلوايي نیز  ، براي كاهش تب هاي حاره بسيار مفيد است و كدو سبز كه با گوشت خروس پخته و خورده شود براي رفع تب مفيد است.
50.    جينسينگ.
51.    گوجه فرنگي تسكين دهنده تب زرد است.
52.    خوردن سير، مقاومت بدن را در برابر بسياري از امراض مانند تب افزايش مي دهد.
53.    به محض مشاهده اولين عوارض تب هاي تيفوييدي (حصبه)؛ بايد پاهاي بيمار را تا قوزك در سه كيلو پياز رنده شده خوابانده و لفاف بندي كنيد (سر آن را ببنديد تا بوي بد آن خارج نشود). پاها در اين ضماد پياز طوري بايد قرار گيرد مثل اينكه درون آب حمام فرو رفته است. اين لفاف بندي، عرق زيادي آورده و تب بيمار را قطع مي كند.
54.    جوشانده پياز.
55.    شاتره.
56.    گیاه ترخون.
57.    كنگر فرنگي . براي اين منظور چهل گرم ريشه آرتيشو (كنگر فرنگي) را در يك ليتر آب خيسانده و روي حرارت قرار دهيد، وقتي به جوش آمد دوازده دقيقه آن را به حالت جوشيدن باقي بگذاريد، سپس از روي آتش برداشته و آنقدر شكر بريزيد تا شيرين شود. حال براي درمان هر روز سه فنجان از آن را بيست دقيقه قبل از غذا بنوشيد.
58.    گشنيز خاصيت باكتري كشي داشته و از آن در معالجه بيماري هاي عفوني مانند تب تيفوئيد، و تب هاي روده اي استفاده مي شود.
59.    دم كردۀ گياه پونه در درمان سرماخوردگي و كاهش تب بسيار موثر است.
60.     جوشاندۀ پونه نهري، در درمان تب بلغمي بسيار مفيد است.
61.     خوردن نعناع و چاي آن، باعث افزايش تعريق بدن به هنگام تب و سرماخوردگي مي شود.
62.     روغن نعناع خنك كننده بوده و براي درمان بيماري هايي از جمله تب مناسب است. به اين صورت كه ده قطره روغن نعناع را با يك ليوان آب سرد مخلوط كرده و پارچه آغشته به آن را روي پيشاني و شقيقه ها بگذاريد تا تب پايين آيد.
63.     نوشيدن دم كردۀ ريحان.
64.    مصرف شيرۀ برگ جعفري به مقدار ۳ تا ۲۰۰ گرم در تب هاي متناوب توصيه شده است.
65.    تخم جعفري.
66.    خوردن خرفه به صورت خام يا پخته، خاصيت تب بر و تصفيه كنندگي خون داشته و كاهش دهنده حرارت دروني بدن نيز مي باشد.
67.    برگ و ساقۀ خرفه به خصوص در فصل هاي گرم سال و براي اشخاص گرم مزاج بسيار نافع است. براي اين منظور خرفه را پخته و با كمي پياز و روغن سرخ كرده و ميل نماييد.
68.     پانزده گرم برگ خشك سوسنبر را در يك ليتر آب جوش، دوازده دقيقه دم كنيد، سپس آن را صاف و با عسل شيرين نماييد. بهتر است روزي سه تا چهار فنجان از آن ميل شود. اين دم كرده براي درمان سرماخوردگي و تب، تجويز مي شود.
69.    برگ هاي خيزران به ویژه از تراش هاي چوب خيزران، براي تصفيه خون و كاهش درجه حرارت بدن استفاده مي شود.
70.    شنبليله و تخم آن.
71.     فلفل را به عنوان ضد تب مصرف مي كرده اند.
72.     خوردن ريواس، براي رفع عطش و حرارت دروني و تب ،مفيد است. در اين موارد مي توانيد صد گرم آب ريواس يا رب ريواس كه قوي تر از آب آن است ميل نماييد.
73.     گياه ترشك .
74.     سبزي غازياغي.
75.     خوردن سمنودر درمان تب برفکی .
76.    خرما‌.
77.     آویشن.
78.    بنفشۀ سه رنگ، و بنفشۀ معطّر .
79.    توت سیاه و توت سفید.
80.    مرنجوش.
81.    پرسیاوش.
82.    آلو.
83.    خاکشیر.
84.    مریم نخوندی.
85.    عنّاب.
86.    زیره سبز.
87.    شیرخشت.                                                                                                   
88.    برنج پخته.
چیزهایی که بیمار تب دار باید از آنها پرهیز کند:
1.    چنانچه خربزه سريعاً بعد از غذا و يا صبح ناشتا مصرف شود موجب سوء هاضمه شده و گاهي ايجاد تب مي نمايد.
2.    چنانچه مبتلا به تب هستید از خوردن انجیر پرهیز کنید.
توصیه هایی ویژه برای مادران درباره مقابله با تب کودکان
1.    هنگام تب شرایطی را فراهم کنید تا کودک بیشتر استراحت کند. استراحت و خوابیدن سبب کاهش تب می شود.
2.    اگر دماسنج، درجه بالایی از تب کودک را نشان داد، فورا او را نزد پزشک متخصص اطفال ببرید. اما اگر تب او کمی بالاتر از دمای طبیعی بدن (37 درجه سانتیگراد) بود، می توانید با راهکارهای زیر تب کودک را پایین بیاورید.
3.    دمای اتاق کودک خود را خنک نگه دارید. اگر هوا گرم است، لباس های نخی نازک به تن کودک کنید و هر گونه لباس اضافی را از تن او خارج کنید..
4.    کودک خود را مرتبا با آب ولرم پاشویه کنید. دقت کنید که از آب سرد برای این منظور استفاده نکنید، زیرا باعث لرز کودک، علاوه بر تب او می شود. دمای آب باید نزدیک به دمای بدن کودک باشد.
5.    مایعات و آب کافی به کودک بدهید تا از کم آبی بدن او جلوگیری کنید. سعی کنید از نوشیدنی هایی مانند آب میوه تازه و غذاهای سبکی مانند انواع سوپ های ساده استفاده کنید.
6.    دست های کودک را مرتبا با آب و صابون بشویید، مخصوصا وقتی که می خواهید به او غذا بدهید.
7.    هنگام استراحت کودک، یک ملحفه نازک روی او بیندازید، تا به دلیل لرزی که همراه با تب ایجاد می شود، نلرزد.
8.    یک پارچه تمیز و مرطوب را بر روی پیشانی کودک قرار دهید و هر 30 ثانیه یک بار آن را عوض کنید. این کار سبب پایین آمدن تب کودک می شود. نکته ای که در این خصوص وجود دارد این است که دستمال باید مرتبا عوض شود و دمای آب باید ولرم باشد.
9.    هنگامی که فردی بیمار می شود و تب می کند، اشتهایش به غذا خوردن کم می شود. این یک فرایند طبیعی است، زیرا بیشتر انرژی بدن صرف مبارزه با میکروب هایی می شود که سبب عفونت و بیماری شده اند.بنابراین به بیماران تب دار توصیه می شود که غذای سبک و ساده استفاده کنند و از مصرف غذاهای چرب و سرخ کرده بپرهیزند، زیرا هضم این نوع غذاها انرژی زیادی از بدن می گیرد.
10.    هرگز از الکل برای پایین آوردن تب کودک استفاده نکنید. الکل حاوی گازهای سمی است. همچنین از طریق پوست جذب می شود و خیلی سریع تب کودک را پایین می آورد که این خطرناک است.
11.    ضمن مشورت با پزشک، بسته های یخ روی کشاله  ران  و زیر بغل کودک، قرار دهید .
12.    توصیه های غیر علمی دیگران را در مورد کودک خود به کار نگیرید و حتما با پزشک متخصص اطفال در این باره مشورت کنید.

منابع تحقیق :
1.    تاثیر تب و مکانیسم اثر داروهای تب بر( گروه زیست شناسی دفتر برنامه ریزی و تالیف کتب درسی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی).
2.    دستنامه طب سنتی ایرانی در تشخیص و درمان ،دکتر فاطمه نجات بخش.
3.    رساله پزشکی کودکان ، محمد بن زکریای رازی.
4.    طب اکبری، حکیم محمد اکبر ارزانی دهلوی.
5.    طب ایرانی، دکترمحمد دریایی.
6.    طب منصوری ، حکیم میسوری خراسانی.
7.    دورنمایی از طب اسلامی گیاهان دارویی ، آیت الله مصطفی نورانی.

Tags: سنتی مراقبت درمان تب