آشنایی با گویش محلی: بیرجند

                                                                                                             

                                                                                                                                   آشتی                                                                                                             نویسنده: زهرا اژدری

مُ خیلی وقته دوست دارُ م که بُدُنُم نَنِه مُ بیرجند چِه مُکُنه بِرا همی رفتُم یک بلیط اتوبوس بِرا بیرجند گرفتُم تا از حال احوال نَنِه خُو خبردار بِشُم سرتُن رُ درد نِیارُم خلاصه که راهی شُدُم آخه مُدُنِن مُ نَنِه خُو رِ خیلی دوست مِدارُم وقتی که به بیرجند رسیدُم سریع یه آژانس گرفتُم و رفتُم سِرا نَنِه خُو .

دلم براتون بُگه اینقدر سِرا نَنِه مُ باصِفا اَیِ که نُمُدُنِن یه خانه قدیمی که خشت ، گلی اَیِ و دور تا دور اتاق دَره ، نَنِه مُ مُگِه ای سِرا از جَد و جَدِه خو به ارث برده ، جاتان خَلی اون روز که رفتم سِرا نَنِه روز اولُ مُگُم نَنِه بُر مُ   قُرُوت بادمجون درست کرد که نُمُدونِی چقدر  خوشمزه بو همینطور که داشتُم مُخُردُم نَنِه حال خَش ، خُسُر مُرِ از مُ پرسید نِمُدونستُم چِه بُگُم آخه مُدُنِن خیلی وقته از خَش ، خُسُرِ خُو هیچ خبری نِدارُم سر خُرِ پَیین انداختُم هیچی نگُفتُم.

همینجور با اِشتُو به خوردن ادامه دادُم و حرفُ عوض کردُم خلاصه نَنِه رُ پیچوندُم ، نَنِه عصبانی شد و گفت : اینقدر تِل تِل نکن ، جواب مُرِ بده خَلو به مُ گفته که چه شده ، گفته با خُسُربره خُو دعوا کَردِی ، حالا سر چه بُده ؟ مُرِ مِگی از خجالت آب شُدُم رفتُم تو زمین هیچی نِداشتُم که بُگُم ، یِه کَموکی صدامُ بلند کردُم و گُفتُم : کَدو دعوا ! نِه ؛ خَلو ور خُو گفته ؛ نَنِه گفت : بَشِه حالا یِه دَنگ اَویی بیا بخور که حسابی وَر اُمِدِی اَو رِ خوردُم دیگه هیچی نگفتُم بلند شدُم ، رفتم تو حیاط .

گوشیِ خُرُ برداشتُم تا یه زنگی به دوودوو بزنُم که از قضا خود او به مُ زنگ زد و گفت اگه رسیدی بیا دِرِ سِرا مُرِ سوار کن تا با خانمت بریم بیرون مُ ام گُفتُم همشیره نسترن بنیومده مُ تنها اَیُم گفت خب پس جواد که بِیومَد مِیایُم دنبالت تا باهم بریم بیرون گفتم : نِه ؛ مُ مُندِه اَیُم نُمُتُنُم ولی چون  میخواستم که ناراحت نشه گفتُم مهری  نَنِه بُرمُ نَلی آماده کرده ولی قول مِدُم باهم بریم قلعه ، مهری که دید که مُندِه اَیُم قبول کرد و خداحافظی کردیم.

روز بعد صبحانه خورده نخورده رفتُم لباسا خُرِ پوشیدُم و از نَنِه تشکر کردُم و با مهری ، جواد به قلعه رفتُم همینجور که قدم مِزدیم درجا خشکُم زد ، به خو دِرِزگیدُم ، اَخه کسی رو دیدُم که انتظار نداشتُم اورِ ایجه ببینُم ، وای خدا مهدی ایجه چه مُکُنه ؟! مُرِ مِگی پیز خُو برگردوندم ، اَیِ راه دِیگه رفتُم که یه دفعه مهری مُرِ صدا زد و گفت : بُورچه از ایور میری ؟ گفتُم اَخه همشیره خُسُربَرِه مُرِ نِمیبینِی ؟

جواد اومد دست مُرِ بُگُرُفت گفت ای کَارُ چیه که مُکُنی ناسلامتی خُسُربِره تو اَیِ ، گُفتُم اَخه تو که نُمُدونی ! گفت : مُ چِرِ نُمُدونُم ؟ گُفتُم اَخه .... نذاشت حرف مُ به اَخَر برسه دست مُرِ کشیدُ برد پیش مهدی ، انگار که از همه چی باخبر بُو همش پیش خُو فکر مِکردُم که جواد ، مهری از کُجِ خبردار اَیَن ؟ اَخه مَگه مِشِه !  وای حالا چه بُکُنُم ؟ تو همین فکر بُدُم که مهدی رِ جِلو خُو دیدُم ، نُمُدونِستُم چِه بُگُم خُشکُم زده بو ، جواد گفت معتل چه اَیِن ؟ علی با تو اَیُم برو با مهدی روبوسی کُ .

گُفتُم نِه مُ چِنو کَارُ نُمُکُنُم ، اصلا شما مُدُنِن چِه شُدِه جواد گفت : خُو مُ اینجِ اَیُم که حرفای تو ، مهدی رِ گوش بِدُم ؛ حالا همگی بریم توی یکی از آلاچیقا تا حرف بزنیم ، رفتیم کَموکی مُ گفتُم کَموکی مهدی چند ساعت همیطو حرف زدیم جواد باحوصله به حرفای مُ گوش مِداد آخرش خود جواد شروع به صحبت کرد ، گفت : اینطور که مُ فهمیدُم هردو شما مقصِر اَیِن . گُفتُم چِرا ؟ گفت : علی تو با نسترن بحث کردِی مهدی ام توی زندگی شما دِخَالَت کَردِی بعد علی تو خَنُم خُرِ به حال خُو گذاشته ای . مُرِ مِگی اَو شدُم رفتُم تو زمین بالاخره با مهدی آشتی کَردُم .

خلاصه سِرِتون رِ درد نِیارُم بعد از اینکه با مهدی اَشتی کَردُم همگی باهم به سِرا نَنِه رفتیم هنوز زنگ درِ نزده بودیم که نسترن در رو باز کرد منو مِگِی از تعجب داشتُم شاخ درمی آوردُم ، مِگِه مِشِه بعد او دعوا نسترن بیا سِرا نَنه مُ دیگه دَشتُم کلافه مُشُدُم جواد به مُ گفت : این چه شِقیِ که پیدا کردِی برو تو سرا ؛واقعا معتل بودم که چِه شُده فقط حول و ولا دَشتُم که خدایی نکِرده خَش ، خُسِر مُ بِنِیومده باشن تو همی فکربودُم که در اتاق نَنِه رِ باز کِردُم یِدفعه نَنِه ، پدر نسترنُ دیدُم وای خدا همینه کم دَشتُم حالا نُمُدونِستُم چه بُکُنُم فقط رفتُم جلو سرم انداختُم پَیین و معذرت خواستُم .

بالاخره جریان مُ به خیری و خوشی تموم شد و.لی ای درسی شد تا مُ بفهمُم همه چی با دعوا و قهر حل نِمیشو .   

 


واژه گان کلیدی

نَنِه : مادر                    

سِرا : خانه                      

 جد و جدّه : پدربزرگ و مادربزرگ

خَش : مادرزن ، مادرشوهر             

خُسُر : پدر زن ، پدرشوهر

اِشتُو : عجله

تِل تِل : حرف بیهوده

خَلو : دایی

اَو : آب

دوودوو ، همشیره : خواهر

دَنگِ اَو : مقدار کمی آب

نَلی : تُشک ، رختخواب

دِرِزگیدن : لرزیدن ناشی از ترس

خُسُربِره : برادرزن

مَعتَل : منتظر شدن

شِق : قیافه

پیز : صورت

قروت بادمجون : کشک بادمجان ، نوعی غذای مخصوص این شهر