آشنایی با کشور های اسلامی دنیا

آشنایی با کشورهای اسلامی 1

(1)

آشنایی اجمالی با کشور جمهوری اسلامی ایران

 

به کوشش: سرکار خانم ریحانه تسلیمی

 

واژۀ ایران در فارسی باستان « آئیریانا » و در فارسی میانه به شکل « اِران » بوده، و به معنای « سرزمین مردمان نژاده و نجیب » است. کردها، هنوز ایران را با همان نام کهن « اِران » تلفّظ می کنند.


نژاد ایرانیان

واژه « آریا » در زبان های اوستایی، فارسی باستان و سنسکریت، به ترتیب به شکل های : « آریَه »، « آریَه » و « آریه »، به کار رفته است. همچنین در زبان سانسکریت « آریَه » به معنای سَروَر و مهتر و « آریاکَه » به معنی مَردِ شایسته بزرگداشت است و آریایی به زبان اوستایی « آَثیریان » و به زبان پهلوی و فارسی دری « ایر » خوانده می شود. این واژه در اوستا به گونۀ « ایران ویچ » نیز آمده است.
از نگاه ریشه شناسی، « ایر » به معنای نجیب یا نژاده و « ان » پسوند نسبت است. پس ایران یعنی: « سرزمین نژادگان » ، « سرزمین نجیبان ». یا می توان « ان » را نشانۀ جمع دانست و « ایران » جمع « ایر » می شود به معنای نجیبان.
از 600 سال پیش از میلاد تا 1314 [1935 م ] در میان اروپاییان، با نام « پرشیا » که همان « پارس » در دوره هخامنشی است،  شناخته می شد، که در سال 1314 در شُرف تأسیس لیگ ملل، با درخواست رسمی رضاشاه پهلوی، همان نام بومی کشور « ایران » در عرصۀ جهانی به کار رفت.

نام « پرشیا » همچنان برابر نام ایران است و در زبان های اروپایی، به دلیل سابقۀ تاریخی – فرهنگی اش کاربرد دارد؛ امّا در اخبار و نامه نگارهای میان کشورها، بیشتر نام ایران، به کار برده می شود.
نیز در کتاب اسناد نام خلیج فارس، چهار نام مختلف برای ایران، ذکر شده است: اریانا، ایراک، اراک، عراق و ایلام، که از نظر زبانشناسی، همۀ این ها ریشه های واحدی دارند.

نیز گفته می شود: ایرانیان، سرزمین خود را «ایریوشُیُ نِم» یا «ایر یو دئینگهونام» یعنی « مساکن آریائیان » می خواندند و بعدها که دارای حکومت و پادشاهی شدند، میهن آریاییان را «ایریانو خشَرُ» یعنی « پادشاهی ایرانیان » خواندند. این نام بعدها «اِئران شَتر» و « ایران شَهر » شد، که « ایران » کوتاه شدۀ همین نام است [ نک: علی رضا شاهپور، راهنمای مستند تخت جمشید با اسناد نام خلیج فارس، ص22 – 47 ].