جاذبه های طبیعی جهان اسلام - 1

 

رضا فقری

پیشگفتار طبیعت و جاذبه های عالم هستی به عنوان مخلوق و آفریدۀ پروردگار متعال، در قرآن بسیار مطرح شده است. خداوند متعال، در بیش از 700  آیه به پدیده‌های طبیعی اشاره کرده است و آنها را به عنوان آیات الهی در عالم هستی، معرفی نموده است.
قرآن با بیان زیبایی های موجود در طبیعت و حضور شگفتیها در بطن طبیعت، می‌خواهد از مخلوقات طبیعی به عنوان مظاهر خلقت خدا یاد کند،  تا انسانهایی که قلبشان را ظلمت فرا گرفته و نور ایمان، به آن خطور نکرده و  وجودشان مملوّ از غرور و عُجب و خود خواهی شده و خود را در دام شیطان انداخته اند، شاید به خود آیند و به خالق هستی،ایمان آورند. در آیه نخست از سوره مبارکۀ انعام می‌فرماید:
«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ‏ يَعْدِلُون‏» .
ترجمه:ستایش خداوندی را که آسمانها و زمین را آفرید و روشنی و تاریکی را مقرر داشت باز کافران به خدای خود شریک قائل هستند.
و یا در سورۀ مبارکۀ احقاف آیۀ هفتم، چنین می‌فرماید:
« وَ الْجِبالَ أَوْتادا » .
یعنی: ما کوهها را  همانند میخ هایی بر زمین قرار دادیم (تا تعادل زمین به واسطۀ در برابر انواع حوادث، محفوظ باشد).
لذا بر آنیم در هر دوره به یکی از جاذبه های طبیعی جهان اسلام، اشاره کنیم، تا با تفکّر در آیات مختلف نظام هستی، ضمن تقرّب به خالق هستی ، قدر جاذبه های طبیعی موجود در جهان اسلام را بیشتر دانسته و همگی خود را در حفظ آنها مسئول بدانیم.

1.    کوه حرا

کوه حرا به نام های«جبل النور» ، «جبل القرآن» و «جبل الاسلام» نيز معروف است اين کوه که يکی ازجاذبه های طبیعی جهان اسلام محسوب می شود، ازجمله آثار باقيمانده، از دوره های اوّلیّۀ ظهور اسلام است و در مکّه واقع شده است و رسول گرامی اسلام (ص) در این کوه به عبادت می پرداخته و در آن جا حکم رسالت بر وی نازل شده است. 2.    کوه حرا در کجا و در چه موقعیّتی قرار گرفته است؟

این کوه در شمال‌ شرقی مکه در مقابل کوه « ثَبیر» واقع است.  این کوه مشرف بر«مِنا» و در کنار راه مِنا ـ عرفات است.  
ارتفاع آن از سطح دریا ۵۶۰متر است.  حراء کوه مرتفعی است که فقط از یک مسیر می‌توان از آن صعود کرد و آن راهی است که از دیگر جاها جدا شده است. آب و سبزه نیز در آن دیده نمی‌شود.  گفتنی است که: در امتداد این کوه، کوه‌های اطراف عرفات قرار دارد و به کوه‌های «طایف» نیز متّصل است. حدود پنجاه متر مانده به قلّۀ کوه، غار حِرا قرار دارد که تنها فضایی به گنجایش نشستن پنج نفر، در آن است و در جایی از آن، تنها یک نفر می‌تواند بایستد.
قلّۀ حراء حدود چهل متر مربع مساحت دارد. اطراف قلّه باز است و هیچ صخره یا مانعی در برابر کسی که می‌خواهد اطراف را تماشا کند، وجود ندارد. فاصله بین غار و قلّه، حدود بیست متر است.

  3. چرا کوه حرا به « حرا » شهرت یافته است؟

 

شهرت آن به سبب غاری است که در آن قرار دارد و حضرت محمّد(ص)، هر سال مدّتی را در آن به خلوت و عبادت می‌گذراند و خداوند متعال، حضرت را در آنجا به رسالت مبعوث کرد. امام علی(ع) در این بار فرموده است: «پیامبر اکرم پیش از بعثت، هر سال مدّتی را  در حراء اقامت می گزید ».  
«حرا » در لغت عرب ،  به معنای چیزی است که قصد می شود و چون این کوه یا غار ، مورد توجّه و قصد برده، شاید حراء نامیده شده است؛ البته برخی نیز این نام را از نام های جامد و بدون معنا دانسته اند . وجه مناسب دیگری که شاید  به همان خاطر ، حرا نامیده شده آن است که: «حراء» از مادّۀ «حری» به معنای مکان بی آب و درخت می باشد .

4.    کوه حرا به چه شکلی است؟

شکل کوه مخروطی است و از دیگر کوه‌هایی که شهر مکهبر دامنهآنها واقع شده، مستقل است،  در حالی که کوه‌های اطراف مکه از سمت شمالتا حدود شهر جده، واقع در هفتاد کیلومتری مکه، امتداد دارند. 5.    فاصله حرا تا مکّه چند کیلومتر است؟

در منابع قدیمی، فاصلۀ کوه حراء تا مکّه، یک فرسنگیا سه میل، اعلام شده است.  اکنون، حراء را در چهار تا شش کیلومتری « مسجد الحرام» واقع شده است.  
حراء امروزه، به‌ سبب توسعۀ شهر مکّه، داخل شهرقرار گرفته و ساختمان‌های مسکونی آن را احاطه کرده است.

از عجایب کوه حراء

برخی از عجایب و شگفتی های کوه حراء عبارت اند از:
1.     انتهای آن کاملاً به‌ سوی مسجد الحرام و کعبه قرار گرفته است.
2.    دهانۀ آن به سمت بیت‌ المقدس است.  
3.    از بالای کوه حراء، مسجدالحرام و گل‌دسته‌هادیده می‌شوند.  
4.    وسعت دهانۀ غار به اندازه‌ای است که یک شخص متوسّط ‌القامه می‌تواند از آن عبور کند و در آنجا به نماز بایستد.
5.    داخل آن از هنگام طلوعتا غروب آفتاب روشن است .
6.    گرمای سوزان عربستان به آن نفوذ نمی‌کند.  
7.    یکی از پنج کوهی که از سنگ آنها، حضرت آدم، کعبه را بنا کرد.
8.    در کتاب تورات به نام فاران اشاره شده که ظاهرا همان کوه حرا می باشد.
9.    حتّی در زمان جاهلیّت نیز در بین مردم، حرمت خاصّی داشت.
10.    سالیانه میلیونها مسلمان از سراسر جهان، ضمن زیارت خانه خدا، از این جاذبۀ طبیعی دیدن نموده و در آن مشغول دعا و مناجات می شوند.
11.    یکی از معجزات پیامبر اکرم آن بود که کوه حراء در زیر پای آن حضرت به حرکت درآمد و سپس به فرمان پیامبر از حرکت باز ایستاد.

اهمیّت غار حرا

غار حِرا محلّ عبادت رسول خدا(ص) بوده و آن حضرت چندی از ایام سال، به ویژه ماه مبارک رمضانرا در آن به‌سر می‌برده است.
در همین غاربود که نخستین بار، وحی بر رسول خدا (ص) نازل شد و پنج آیۀ آغازین سورۀ علق برای آن حضرت فرود آمد.
بنابراین، این غار یکی از بهترین و متبرّک ترین جاذبه های طبیعی جهان اسلام محسوب می‌شود؛ جایی که مسلمانان آگاه و توان‌مند برای زیارتبدان جا می‌روند و در آنجا نماز می‌گزارند.

Tags: اسلام طبیعت جاذبه طبیعی حرا