مأخذ شناسی نقد علمی در پژوهش های موضوعی

مأخذ شناسی نقد علمی (1)

1. منابع نقد علمی در موضوع غُلُو

به کوشش : حمید احمدی جلفایی

«غُلُوّ» در لغت عربی بر وزن «فُعُول» از مادّة «غَلَوَ» به معنای ارتفاع (بالا رفتن و زیاد شدن) و گذشتن از حدّ و اندازه و شدّت یافتن [نک: معجم مقائیس اللغة، الصحاح، لسان العرب، مادّة «غلو»]؛ و در اصطلاح عمومی، به زیاده  روی شدید و بسیار در هر امری، به ویژه در عقیده و عمل، اطلاق می شود [نک: علماء و مفکّرون معرفتم، ج 1، ص 125].
امّا در اصطلاح دینی، تعریف های متعدّدی از «غلو» صورت گرفته که عمدة آن ها در این اصل، با هم مشترکند: «زیاده روی در یک امر عقلی یا شرعی، چه در مرحلة باور و چه عمل» [نک: التحریر و التنویر، ج 4، ص 303].
در این زمینه، علاوه بر بحث پیرامون تعریف دقیق تر «غلو» و ماهیّت آن، مذمّت و حرمت آن از منظر تعالیم اسلامی، و مباحثی مقدّماتی مثل آن، دو موضوع «ملاک های غلو از منظر اسلام» و «مصادیق عینی آن» از اهمّیت بیشتری برخوردارند. کتاب های فراوانی در طول تاریخ، چه به صورت کلّی در پیرامون موضوع «غلو» و چه دربارة برخی مصادیق آن، نوشته شده که موارد مهم و قابل دسترس در این زمینه، عبارت اند از:
1.    حکم (بغیر ما انزل ...) و أهل الغلو ـ محمّد سرور بن نایف زین العابدین (اهل سنت)، فارسی، دار الأرقم ـ برمینگهام 1409 ق / 1988، چاپ سوم.