اسلام و محیط زیست

اسلام و محیط زیست (1)

اهمیّت توجّه به حفظ محیط زیست از منظر اسلام

نویسنده : حمید احمدی جلفایی

پیشگفتار

یکی از دغدغه های مهم بشریّت در عصر حاضر، حفظ و ایمنی سازی محیط زیست است. این دغدغه، درست پس از زمان پیدایش و رشد صنایع آلاینده، در اندیشۀ بسیاری از دلسوزان طبیعت و آگاهان به کنش و واکنش های متقابل صنعت و محیط زیست، مطرح بوده و است، حتّی به نظر می رسد: این دغدغه در نظر برخی از مخترعان اوّلیۀ صنایع نیز بوده است، هر چند که به دلیل محسوس نبودن عینی تأثیرات منفی آلاینده های احتمالی بر اکوسیستم، در آن دوره ها هنوز به یک دغدغۀ عمومی تبدیل نشده بود.
امّا رشد و فراگیری صنعت و ازدیاد جمعیّت جهان و فراوانی آلاینده های حاصل تسخیر طبیعت به دست بشر و گسترش بی رویّۀ آن، از جمله عواملی هستندد که امروزه این دغدغه را به یک دغدغۀ کاملأ عمومی در میان جوامع بشری و حتّی در سطوح فردی تبدیل نموده است، به گونه ای که بسیاری از مردم عادّی نیز به مرور زمان، تأثیرات منفی این فرایند در اکوسیستم را به خوبی درک نموده و احساس خطر می کنند، به ویژه در مناطقی که این مسأله به یک بحران تبدیل شده و زندگی فردی و اجتماعی مردمان آن منطقه را با مشکلاتی روبه رو ساخته است.
اهمیّت این مسأله تا آن جا بوده که حفاظت محیط زیست در قرن 21 به عنوان یکی از هشت هدف توسعۀ هزاره و نیز یکی از سه پایۀ اساسی توسعۀ پایدار در سطح دنیا شناخته می شود.
بشری که به حکم فطرتش همواره به دنبال توسعۀ رفاه و آسایش بوده - که البتّه به پاس همین موهبت فطری است که انسان در همۀ ابعاد فردی و اجتماعی و دنیوی و اخروی، رشد و تکامل می یابد - از دیرباز بر این باور بوده و هست که: رشد صنعت و تکنولوژی، همواره افزایش و رشد و رفاه را با خود به ارمغان می آورد؛ امّا به مرور زمان، همین بشر ، به تدریج ، لمس می کند که: این فرایند رشد، اگر به صورت هدفمند و با ملاحظه و مراعات محیط زیست صورت نگیرد، به ازای رفاهی که به همراه آورده، صدها پیامد منفی دیگر به بار خواهد آورد که رفاه و آسایش بشریّت را به خطر انداخته و پارامترهای مختلف طبیعی و غیر طبیعی را در عرصه های مختلف فردی و اجتماعی، به بحران خواهد کشید.