روایت و درایت در عرصه سیاست

روایت و درایت در عرصۀ سیاست(1)

چیستی سیاست

 

حمید احمدی جلفایی

 پیشگفتار

 واژۀ «سیاست»، شاید یکی از مشهورترین واژه ‏ها در عرصۀ زندگانی بشر در جهان پیشرفتۀ امروز است، به گونه‏ ای که حتّی در رده ‏های سنّی نوجوانان نیز مفاهیمی از آن، قابل درک است. این‏ که به هر حال، این واژه، یا به صورت جدّی در ارتباط با مسئولان جامعه و مدیران و رؤسا و مانند آن، یا در مقام بحث از مدیریّت رفتارها و عملکردها توأم با به کار بردن تدبیر و زیرکی و هوشیاری، مطرح است.

این تبادر ذهنی، امروزه پس از توسعۀ جولانگاه‏ های سیاسی در عرصه‏ های مختلف زندگی بشر، حتّی در اذهان عوام مردم نیز ملموس است.
امّا «سیاست» در اصل، یک واژۀ عربی و از مادّۀ «ساس» یا «سوس» مشتق گشته و در فارسی، این مادّه به گزاره‏ های زیر ترجمه شده است: تدبیر، ریاست، رهبری، معامله، قضاوت و داوری، تربیت و پرورش، حفاظت و حراست، مراقبت، مصلحت‏ سنجی، تسلّط، دور اندیشی، پاس داشتن ملک، نگاهداری، مردم‏داری، رعیّت‏ داری کردن، حکومت و حکم ‏رانی بر مردم؛ و گاهی نیز به معنای: قهر کردن، شکنجه و عذاب، اصلاح امور، هیبت نمودن، مکر و حیله، عدالت، مشاوره و راهنمایی، رندی، و مانند آن آمده است (معین، آنندراج، غیاث اللغة، عمید، دهخدا).
البتّه در بیشتر کتاب‏های لغت عربی، این واژه به معنای سرپرستی، یا تدبیر امور، یا سامان‏دهی امور در مسیر اصلاح، معرفی شده است. ابن منظور در لسان العرب می‏ نویسد:
السیاسةُ: القیامُ علی الشيء بما یُصلِحهُ؛
سیاست، اقدام بر چیزی در راستای اصلاح و سامان‏دهی آن است.