تصحیحات مدیر پایگاه

* تصحیحات و تحقیقات علمی مستقلّ (چاپ شده)

1. البضاعة المزجاة (شرح روضه ی کافی)، علّامه محمد حسین قاریاغدی (1089ق)، 4 جلد وزیری، دارالحدیث قم – کنگره ی بین المللی ثقة الإسلام کلینی، 1389 ش.

2. مفتاح الفرج (در استخاره)، علّامه محمد صالح خاتون آبادی (ت 1151ق)، یک جلد رقعی، انتشارات مسجد مقدس جمکران، 1389 ش .

3. کرامات الأولیاء، علّامه ی تنکابنی (صحب قصص العلماء)، یک جلد رقعی، انتشارات زائر- قم 1387 ش .

4. مصطلحات الفقه، آیة الله علی مشکینی، یک جلد وزیری، دارالحدیث قم، کنگره ی بزرگداشت آیة الله مشکینی 1392 ش .

5. مجموعه نوشتارهای فقهی، آیة الله علی مشکینی، یک جلد وزیری، دارالحدیث قم، کنگره ی بزرگداشت آیة الله مشکینی، 1392 ش .

6. رسائل فقهیّة و اُصولیة، آیة الله علی مشکینی، 2 جلد وزیری، دارالحدیث قم، کنگره ی بزرگداشت آیة الله مشکینی، 1392 ش .

7. تفسیر مبسوط، جلد دوم، آیة الله علی مشکینی، یک جلد وزیری، دارالحدیث قم، کنگره ی بزرگداشت آیة الله مشکینی، 1392 ش .

8. هدایة الولایة، محمّد جعفر استرآبادی، شریعتمدار (ت 1263 ق)، یک جلد رقعی، آخرین وصی -قم.

9. الصافی (در شرح کافی)، ملّا خلیل قزوینی (ت 1089ق)، جلد دوم، انتشارات دارالحدیث قم -کنگره ی بین المللی ثقة الإسلام کلینی 1389 ش .

10. آداب نماز شب، عبد النبی بن مفید شیرازی (قرن 12)، رساله ی سوم مجموعه، دفتر معرفت، ش اوّل، پژوهشگاه باقر العلوم – قم 1386 ش .

11. فصوص سلیمانیّة، سید ماجد بحرانی شیرازی (1097 ق)، وزیری، میراث حدیث شیعه، دفتر 15، انتشارات دارالحدیث قم 1385 ش .

12. الإیجاز في الدرایة والرجال، محمّد جعفر استرآبادی شریعتمدار (ت1263 ق)، وزیری، میراث حدیث شیعه، دفتر 15، انتشارات دارالحدیث قم 1385 ش.

13. رسالة حول القرآن، سیّد محمّد لاریجانی (قرن 13)، وزیری، تراث الشیعة القرآنی، ش3، مکتبه  علوم القرآن، قم 1387 ش .

14. منبع الأحکام، علّامه تنکابنی (صاحب قصص العلماء)، میراث حدیث شیعه، دفتر 18، وزیری، 1387 ش.

15. أحوال رجال الستّة عشر، محمّد علی احمدیان نجف آبادی (ت 1417 ق)، وزیری، میراث حدیث شیعه، دفتر 19، رساله هشتم 1387 ش .

16. مقدّمة الواجب، سیّد ماجد بن هاشم جدحفصی بحرانی، تراث الشیعة الفقهی و الاُصولی، ش اوّل، رساله ی چهارم 1429 ق .

17. التسامح في أدّلة السنن، محمّد باقر بهاری همدانی، تراث الشیعة الفقهی والقرآني شماره ی اوّل، رساله ی هفتم، وزیری 1429 ق.

18. التعلیقة الاستدلالیة علی تحریر الوسیله، آیة الله علی مشکینی، ش 40 و 41 کنگره، کنگره ی آیة الله علی مشکینی، دارالحدیث قم، 1392 ش .

19. التحفة العلویّه (ناشناخته از قرن 10) [= شرح زیارت رجبیّه]، میراث حدیث شیعه، دفتر 16، رساله پنجم 1385 ش .

20. هدایة السعداء في شرح زیارة عاشورا، علّامه محمّد جعفر استرآبادی (ت 1263 ق)، میراث حدیث شیعه، دفتر 16، رساله ی دوم 1385 ش .

21. الروضات في شرح الزیارة الرجبیّه، محمّد بن مقیم مازندرانی معروف به ملّا حمزه شریعتمدار (ت 1281 ق)، میراث حدیث شیعه، دفتر 21، رساله ی پنجم 1389 ش .

22. الدرر الغیبیّه في تفسیر أیّام الله في القرآن، ملّا حمزه محمّد بن مقیم مازندرانی (ت 1281 ق)، تراث الشیعة القرآنی، ش5، رساله دوم 1392 ش.

23. رسالة في علم الرجال، سید حسین بن محمّد حسینی (قرن 13 و 14)، میراث حدیث شیعه، دفتر 20، رساله ی ششم 1388 ش .

24. مفتاح الفرج (در طرق استخاره)، علّامه محمد صالح خاتون آبادی (ت 1151ق)، میراث حدیث شیعه، دفتر 16، رساله پنجم 1388 ش .


 

* تصحیحات و تحقیقات علمی به صورت گروهی  (چاپ شده)  

1. الکافی، ثقة الإسلام کلینی (ت 329 ق)، 15 جلد وزیری، تنزیل هوامش، پژوهشگاه حدیث و قرآن (گروه احیاء و تصحیح متون) 1387 ش .

2. فقه فتوایی آخوند خراسانی، استخراج و تخریج، 3 جلد وزیری، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی – قم 1390 ش .

3. النقض، عبد الجلیل رازی قزوینی، کنگره ی عبدالجلیل قزوینی، دار الحدیث قم، 1391 ش .

4. فقه زنان، ابوالقاسم بن محمّد جرفادقانی (ت 1092ق)، تخریج و مصدریابی، کتابخانه  فقه و اصول شیعه – قم 1390 ش .

5. کتاب الزهد، حسین بن سعید اهوازی، مساعد در تحقیق، انتشارات دارالحدیث قم 1384 ش .

6. ترجمه ی نهج البلاغه، مصطفی زمانی، نظارت بر اعمال اصلاحات، انتشارات نبوی تهران 1384 ش .

7. دارالسلام، آیت الله میثمی عراقی (ت 1308ق)، ویراستاری علمی، انتشارات زائر – قم 1388 ش .

8. عقد اللآلی، ملّا محمّد اسماعیل فدایی کزّازی ( م 1262 ق)، مستند سازی و بازبینی نهایی، 2 جلد وزیری، کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ایران 1393 ش .


 

تصحیحات و تحقیقات در دست انتشار

1. تصحیح برگزیده ی دارالسلام میثمی عراقی، وزیری، آخرین وصی.

2. رسائل صدوق (شامل 7 رساله از شیخ صدوق رحمة الله علیه)، تصحیح و تحقیق همه جانبه اعمّ از تقویم، نقد و بررسی متن و بررسی اسناد و...، پژوهشگاه قرآن و حدیث، کنگره ی بین المللی شیخ صدوق رحمة الله علیه .

3 . الفصول المختارة، سید مرتضی علم الهدی(رحمة الله علیه)، پژوهشگاه قرآن و حدیث، کنگره بین المللی سیّد مرتضی علم الهدی (رحمة الله علیه) .

4. نکاح البالغة الرشیده، صاحب ریاض، مرکز تراث فقهی و اصولی شیعه.

5. حجیّة الأدلّة الأربعة، صاحب ریاض، مرکز تراث فقهی و اصولی شیعه .

6. حجیّة المفهوم و القیاس، صاحب ریاض، مرکز تراث فقهی و اصولی شیعه .

7. تحقیق زیارة العاشورا، سماهیجی، پژوهشگاه قرآن و حدیث، میراث حدیث شیعه .


* تصحیحات و تحقیقات در دست تحقیق

1. شرح اربعون ماحوزی بحرانی، علی اصغر دهدشتی ساوجی، 1 جلد، وزیری (تصحیح انتقادی).

2. هشت بهشت، محمد واعظ تبریزی، عرفان، یک جلد رقعی .

3. روادع النفوس (یک دوره گناه شناسی در اسلام)، علّامه محمد صالح خاتون آبادی، وزیری، 2جلد.

4. مجموعه رساله های محمد طاهر قمی، 2 جلد .

5. تصحیح و استدراک "التنبیه علی غرائب من لا یحضره الفقیه"، یک جلد وزیری .

6. الفقیه، شیخ صدوق، پژوهشگاه حدیث و قرآن، گروه احیا و تصحیح متون .

7. التوحید، شیخ صدوق، پژوهشگاه حدیث و قرآن، گروه احیا و تصحیح متون .

8. نهج البلاغه، سید رضی، پژوهشگاه حدیث و قرآن، گروه احیا و تصحیح متون .

آشنایی با مصحّحان [ طبقات المصحّحین ]

(1)

میرزا محمد بن عبد الوهّاب قزوینی [ 1256 – 1328 ش]

نویسنده: حمید احمدی جلفایی

 

پیشگفتار

در فرآیند بررسی تاریخی دانش تصحیح متون، نگارنده، دورۀ آغاز تصحیح روشمند به شیوه های رایج در دو قرن گذشته را که همزمان در غرب و شرق  با تأیید پذیری از همدیگر رواج یافته و مطابق آن، این دانش با کمک از برخی تحوّلات اقتصادی و صنعتی مثبت، وارد عرصۀ جدیدتری شده، دورۀ « رشد شکوفایی تصحیح » نام نهاده ام.
این دوره عمدتأ 150 تا 200 سال گذشته را شامل می شود که دانش و فنون تصحیح، به ویژه تصحیح انتقادی، وارد عرصۀ جدیدی شده است.
مرحوم «میرزا محمد بن عبد الوهّاب قزوینی» را به حق می توان جزء طلایه داران این دوره از ادوار تاریخی تصحیح در جهان اسلام، به شمار آورد، که البتّه تلاش ها و زحمات او متناسب با سال های آغازین این دوره است. هنر ممتاز این شخصیبت ماندگار، احیا و راه اندازی این نهضت ارزشمند در عرصۀ کتابشناسی و تحقیق و تصحیح و احیای آثار است. وی جز اوّلین ها در این عرصه به شمار می رود و توانسته در سایۀ تلاش های مستمرّ و مسافرت ها و ایجاد ارتباط های مداوم با کشورهای مختلف دنیا، به ویژه با جهان غرب و انواع متشرقان، در این زمینه، خدمت های شایانی را به میراث خطّی ایران و اسلام، بنماید.

بررسی دعا .1

(1)
بررسی اعتبار متنی و سندی دعای سلامت امام زمان (ع)

حمید احمدی جلفایی

 

پیشگفتار

دعای سلامت امام زمان (ع) در منابع مختلف حدیثی شیعه، با اندکی تفاوت در الفاظ، عمدتاً  به چهار طریق، وارد شده است:
اوّل: کتاب کافی، به نقل از محمّد بن عیسی از صالحان (معصومان). ظاهراً بین کلینی و محمد بن عیسی راویانی وجود دارند که به قرینه، حذف شده اند؛ و آن ها عبارتند از: احمد بن محمد، ابوالحسن علی بن حسن بن علی بن فضال و ابو جعفر محمد بن عیسی یقطینی.
دوّم: کتاب اقبال اثر سید بن طاووس، از جماعتی از اصحاب خود، از جمله ابن ابی قرّه و او به اسنادش از علی بن حسن بن علی بن فضال و او از محمد بن عیسی بن عبید، و او به اسنادش از معصومان (ع).
سوم: کفعمی در المصباح و البلد الامین، بدون سند.
چهارم: کفعمی در البلد الامین، تحت عنوان دعای کنز العرش، به طور مرسل از پیامبر (ص).
با بررسی این طرق، به این نتیجه می رسیم که: دو طریق اول، صحیح هستند، امّا دو طریق، ضعیفند.

پیام

این نسخه، نسخه ی آزمایشی پایگاه است؛ به زودی در نسخه های اصلی آینده، در این شاخه، سلسله مباحث مربوط به اعتبار سنجی متون دعایی و نقد و بررسی متون آن ها، با هدف شناخت دعاهای معتبر از نامعتبر، عرضه خواهد شد.

پیام

این نسخه، نسخه ی آزمایشی پایگاه است؛ به زودی در نسخه های اصلی آینده، در این شاخه، سلسله نوشته های مرتبط با شناخت مصحّحان موفّق جهان اسلام، عرضه  خواهد شد. مصحّحان محترم می توانند خلاصه ای از بیوگرافی علمی خود را جهت معرّفی، به خطوط ارتباطی سایت، ارسال نمایند.

درسنامۀ روش تصحیح متون و مهارت های لازم (1)

درسنامۀ روش تصحیح و تحقیق متون و مهارت های لازم  (1)

نویسنده : حمید احمدی جلفایی

پیشگفتار

امروزه در میان شاخه های مختلف علوم نظری و فنون مرتبط با آن ها، از عناوینی همچون: تصحیح، نسخه شناسی، نسخه پژوهشی، متن شناسی، تحقیق متن، کتاب شناسی و مانند آن، یا از عناوین فرعی دیگری مثل: تقویم متن، مستند سازی، تعلیقه نگاری و مانند آن، بحث می شود که در گذشته های نه چندان دور، این عناوین، خیلی مطرح نبوده اند، به گونه ای که در راستای برخی از آن ها کتاب های مستقّلی نوشته شده و گاه به عنوان واحدهای درسی شناخته شده، در محافل علمی و دانشگاهی، مورد تدریس قرار می گیرند.
در طول یک دهۀ اخیر، برخی نویسندگان و محقّقان، کوشیده اند تا برخی از عناوین مذکور را به عنوان دانش های مستقلّی در میان علوم نظری مطرح ساخته و درسنامه هایی در این رابطه تنظیم نمایند؛ امّا این تلاش ها تا کنون نتایج قابل توجّهی نداشته و آثار چندان خوب و مهمّی در این راستا عرضه نشده است.
بسیار ضروری است تا ماهیّت این مباحث، خوب مورد بحث و بررسی قرار داده و ضمن ارزیابی علمیّت هر کدام، فواید، اهداف، مبانی، مبادی و مسائل آن ها را به صورت هدفمند، تشریح نمود.
آنچه مهّم است آن است که: همۀ این موضوعات، در راستای یک محور اساسی، مطرح هستند و آن عبارت است از: تحقیق و تصحیح متون کهن، یا حتّی غیر کهن مکتوب.

درسنامۀ شناخت روشمند جوامع حدیثی .1

سلسله مباحث ارائه شده در مرکز تخصصی حدیث حوزۀ علمیّۀ قم، برای طلاب سطح 3

(در نیم ترم اوّل از سال 1394 ش)

 

استاد: حمید احمدی جلفایی

 

(درس اول)

 

پیشگفتار

«حدیث» در طول تاریخ اسلام، همواره یکی از عناصر مهم در راستای مطالعات اسلامی، در زمینه‏های مختلف، اعمّ از: فقه و احکام شرعی، عقاید و کلام، تاریخ و سیره، اخلاق، تفسیر، حکمت و مانند آن، بوده است. به ویژه آن‏که همۀ فرقه‏ های اسلامی، جز برخی قرآنیانِ محض یا مخالفان مطلق حجیّت اخبار و احادیث ـ که شاید، مصداق خارجی قابل توجّهی نداشته باشند ـ «حدیث» را از گونه‏ های مهم «سنّت» در عرصة استنباط احکام شرعی، تلقّی می‏ کنند.
تفاوت مذاهب اسلامی، تنها در مصادیق حدیث یا سنّت معتبر است که ریشه در مباحث کلامی و اعتقادی دارد؛ این‏که مشهور شیعیان، علاوه بر احادیث معتبر رسول اکرم (ص)، احادیث معتبر اهل بیت معصوم آن حضرت - از وصی بر حقّش امام علی (ع) گرفته تا غائب منتظر – را حجّت می‏ دانند؛ امّا مشهور اهل سنّت، احادیث رسول اکرم (ص) و صحابة آن حضرت را، یا بسیاری از آنان علاوه بر آن، احادیث تابعان را نیز حجّت می‏ شمارند.
لذا در یک نگاه مشترک، «حدیث» را چنین تعریف کرده‏ اند:
«حدیث» گزارشی است که حکایت از سخن، کردار و تقریر پیشوایان دین دارد. [نک: الرعایة، ص 50؛ القوانین، ص 409، علوم الحدیث و مصطلحه (صبحی صالح)، ص 141].
«سنّت» نیز که در لغت به معنای سیره و روش است [لسان العرب 13/226]، در اصطلاح دینی، گاه به معنای مترادف با حدیث، گاه فقط به معنای کردار و تقریر پیشوایان دین در مقابل حدیث به معنای گفتار آنان، گاه به معنای مقابل فریضه، و گاه در مقابل بدعت، به کار رفته است [نک: المختصر الوجیز (خطیب)، بخش مقدّمه؛ المعتبر (حلّی)، ص 28؛ اصول الفقه الإسلامی، 2/450؛ مقیاس الهدایه 1/69؛ إرشاد الفحول، ص 31].